Local cultures are trying to compete in the global platform, to become globalize. Local cultures and trademarks now understand that they would only exist if they fight in the global platform. Without leaping from local competition to the global one, it is impossible to become a brand. The Mado ice cream has begun to sell its brand in the United States and Russia. Ulker has now entered the cola market with Cola Turka. It is striving to get cola out of being an American symbol. Okay, now where is the identity in Cola? Is it inside it, or outside it? The surface of it is the tin box. No difference. I have not known the inside of it yet. However, the identity is more than material existence related to the meanings put on it and related to cultural identity. How do we understand that? We understand it through the text of the commercial. Turkish is spoken (the main component of the identity), values of the Turkish cultural identity are being tried to be conveyed to the Americans. We understand that one who drinks the cola will have those values. Moreover, he will absorb it so much so that in the end, transforming into what is physical and it will have a moustache [as a Turkish man's stereotype]. And that is of course the life style and representative of the fashion. Tarkan is a world brand. When he made his works in the tendency of the domestic market, he was criticized, because he is the representative of a global trend. Turkey is not yet on that level. However, it should both market itself as a brand and create brands. The most important sector on this subject is football. It is not enough for any local football team to become the champion at home. Turkish teams desire to win trophies in Europe and to make a name in the world market. Football is a global sector. Today football is also the representative of the global values at neighborhood level. In neighborhood matches, the children playing dream of Rustu [Recber] and Nihat [Kahveci]. They set global targets for themselves even in the neighborhood games. This is observed very clearly in matches between rivals Real Madrid and Barcelona. Because of their different languages, Spanish Madrid people and Catalan Barcelona people consider themselves as sides of a different culture and an identity war. Real Madrid is the symbol of Spain and State sealed. Catalans are in pursuit of independence. Football players are bought to display those identities. Rustu is the representative of an independent, free and rebellious Catalan soul. Rustu being a Turk, is an independent, free and macho symbol. At the same time those values represent national honor. As for [David] Beckham, marketed by the other side, he is the representative of a city-dweller, cute and modern world. What Rustu is saying ,”I’m a fan of Barcelona and Fenerbahce since I was seven,” is the best proof of that the smallest local unit who is in pursuit of global values, I guess. Instead of crying for our disappearing local values, it is required of us to think how we could convey them to the world stage and to work on that. Football is the most regular “show” of the world. It is now “show business.” It is a feast and a show presented every weekend. That is why football has become people’s inseparable passion. The other two very important elements in our identity struggle are literature and our architectural environment. In the field of literature we have lost Tomris Uyar adding precious stories to our cultural identity and describing us. How many of our young people have read that storyteller whom I love very much, that elegant woman? The second name is Celik Gulersoy. He was a man, who endeavored all alone to make brand city Istanbul the heart of our cultural identity.” He was not an architect, he had no academic title,” and with such kinds of words that hurt the “certificated/lecturer” cadre, Celik Gulersoy saved many things that might have come to an end — and he died just the way he loved it. May both of them rest in peace. If you love your identity it is not a solution to remain closed in it, it requires opening it to the world and to compete. Since nothing good in Turkey has returned without a punishment, certainly you shouldn’t forget that you would encounter many difficulties. There will be many obnoxious people trying to block you. Nevertheless, we should carry on. July 8, 2003

Prime Minister [Tayyip] Erdogan delivered a very important message during a meal which he had with French President [Jacques] Chirac: “Our people already deserve to take a place in a modern and contemporary civilized society.” I am an intellectual, who has made this determination for years, as well as being an individual trying to take the pulse of society and agreeing with it with it all my heart. I wonder, if modernization is a negative concept, or a positive concept, as some people insist on? Modernization had been preached only as an imitation and adoption of Western norms for many years. Modernization was not liked because of this. When the definition of modernization was made as being tantamount to an unbeliever, it became a concept attracting anger. Modernization was presented as replacing the former better life and norms with bad habits. In my opinion, modernization is an attempt of trying to be free from primitive and underdeveloped obsessions. It contains “becoming free” with a focus on humans. It is a phase of a more aesthetic, more productive and a more developing process of cultural life and forms. The organizational form of the mosque in the neighborhood of Muradiye, which I visited at the weekend in Bursa, represents modernization. The mosque was not only a place of worship but it was also a social foundation with a place where the administrative power “Divan” gathered, with its guestrooms, small restaurants and boys’ school in the 1300s. The Muradiye Primary School is an extension of the boys’ school today that was founded by Mehmet the Conquerer’s mother. The first “Bedesten” was established. The closed bazaar in the 1300s was like today’s mega malls. The free trade modernized daily life. This means that Islam is a transformation of the modernization of that period, in my opinion. Modernization is a response to the demand for a renewal in life-style. Mimar Sinan is the name of a genius synthesizing the contents of the modern West and East in architecture. We need to realize this synthesis today. The Turkish people want to benefit from the blessings of a better life and modernization. I see that women are making great efforts on this subject. They are rushing from one place to another in order to improve themselves. I saw this at the exhibiton in ISMEK’s “Feshane”. Modernization means the determination of the place of women [in a society], anyway. Improving the status of women is closely related to women having the right of speaking in the family. Six million illiterate people out of 7 million in our country are women and this is very thought-provoking. Keeping the mind only on external appearance does not mean modernization. For example, if the president would have recognized the modern world more, he would have known the importance of the cooperation of businessmen, trade and culture and he would not have spent his foreign trips, like his private trips, at the museums. We need lobbies. The modern world is the [arena for the] war of cultures. Whose culture will be loved?.. In my opinion, that is the work to do. I saw the roots of a modern understanding in many places in Anatolia. The Turkish culture comes from an open past that loves renewal and development. This root does not dry out whatever it experiences. However, it can be delayed [in growing up]. Our power is to carry it as soon as possible to the point which it deserves. Because the world turns fast. I hope that the government grasps that point. Turkey expects lots of things from them. As a matter of fact, our people combine tradition and modernization in their own bosoms. Bursa’s Emir Sultan is an unbelievable folkloric place. All the brides don’t cover their heads, covering their heads or half covering them whenever they come here. During the children’s circumcision ceremonies, they have their photographs taken near the tomb of Emir Sultan and they continously walk around with video cameras at the center. Our extraordinary cultural heritage awaits modernization. The old forms want their interior to be filled with modernization. Then, the Mimar Sinan masterpieces will get out from this culture and the rest will be to market them to the world. I met with people coming from Izmir, Ankara, Isparta while visiting places in Bursa, which were the nucleus of our culture. I wished we had taken this heritage nucleus and shown it to more of our people and our youths and had told the stories. Unfortunately, there was no guide in the center. It is necessary to know the past in order to seize the synthesis; however, that is what we have to do is to load it on the future ship instead of casting anchor to the past. How much we need to the intellectuals and academic personnel, who will produce our own theory… June 24, 2003

One can’t but ponder the significance of the 550th anniversary of Istanbul’s conquest within the context of globalization. I wonder whether the introverted and constrictive policies of today’s politics are sufficient to understand Mehmet the Conqueror. The great Mehmet the Conqueror, who conquered Constantinople without compromising the West-East complex, was in pursuit of enormous dreams. His dreams determined his policies and expansion. The Conqueror neither touched the temples of the city that he conquered nor altered the lifestyle of the people. His master Aksemsettin prayed in the garden of the Hagiasofia and the majesty of Hagiasofia was sheltered in his shadow literally. The Turks, who could not have celebrated the conquest of Istanbul with much pride, lost their dreams, along with all their values, in the miserable introversion of leftist-rightist discrimination. I wonder if Fatih was the last bastion of the Conquest ideal. It is impossible to talk about dreams in this country if the only ideals are either the establishment of the turban in the public field or the unique dream to keep the turban out of that field. Those who are party to this fruitless dispute would do well to remember that their forefather, Fatih, gave the Kalanderi dervishes a huge dervish lodge in good faith. The Great Sultan of the Conquest protected these Heteredox dervishes, who wore earrings and navel-rings, shaved their hair, beards and eyebrows and went naked from the waist up. This great sultan, who acknowledged the splendid wealth of diversity, also protected an old church, known today as the Zeyrek Mosque. Can you tell me who would love Mehmet the Conqueror if he were alive today? With today’s narrow-minded policies and views, who would have loved this giant? The Ottoman era’s withdrawal and decline over a 300-year period left Republican history with depressive fears. We could not honor our nation state with a modern conquest. We were unable to carry a scientific, cultural, artistic or fashion conquest beyond our borders. We have forgotten our culture and tradition of conquering hearts. Go to Miniaturk and see it: The Ahrida Synagogue, established by the Jews from Ohri, pays tribute from the 15th century; numerous Sinan artifacts such as the Haseki Hurrem Bath of Sinan the Architect were used as a depot for years during the Republican period as many Sinan masterpieces in our lap. The artifacts, crafted in the wide bosom of Ottoman geography, are fluttering like our dreams’ flag. If we cannot create a single architectural wonder to advance our civilization in the Republican period, it is because we have been unable to dream beyond our borders. The barren state of our culture is reflected in our cities and architecture. Designs of the past fifty years are squatter camps of our sterile dreams. Why do fashion, art and cultural conquests elude us? Why do some fear a drought of foreign capital? While Polish leaders attracted $13 billion in foreign capital to their countries and became military leaders of the Iraqi administration, did Polish leaders happen to divide Poland? It is necessary to reflect on the reasons why the dreams of those leaders – who don’t love their countries – brought prosperity to their countries in such a short time. Poland, Romania, Bulgaria and Russia were countries we used to curl our lips at. And they had also admired us. We were the advanced out-post of the West. We were a symbol for the West. We were a launching pad to the West. Now, our businessmen flock there; everybody is fleeing from Ankara, which has turned into an apple that has been sapped. The big states, which represent globalization and want to break up nation states, don’t have the power to change this situation. They can only split imaginary things and move on. One needs to ask oneself why those fearing the imaginary don’t try to realize reality. I spoke to a university student in Petersburg. He said young people are against globalization. The 22-year-old added: “It’s hollow, like everything in fashion!” Antagonism and the building of walls don’t stop the youth. Despite the multi-polar world theory being developed by Primakov, Russia shakes hands with Bush today and agrees with him on many issues. International powers yield in the presence of power. This power, whether it is harsh or soft, does not bring equal rights or alleviate all the fears of those countries. Speaking without looking at the world is like giving a lecture inside one’s head.

The period between 1718 and 1730, which includes the revolt of Patrona Halil, is called the Tulip Age in the history books. What was outstanding about this period was the existence and development of an extraordinary culture of the tulip in Istanbul. During this period, when Europe was still in the Middle Ages, the Ottomans had transformed the tulip into a unique treasure trove of culture with its poems, songs and dances. There is no other example on earth in which such a wealthy economic sector and rich culture developed around a single flower. The tulip is no ordinary flower. Its shape contains the divine secrets of mysticism; its leaves hide the secrets of a period; and its red color bears the cry of the pleasures that were beheaded. The secret contradiction of Turkey’s history is hidden in the tan mark at the bottom of its leaves. But we underestimated the value of the tulip in these lands that loved and exalted it so highly. We lost it to the Dutch. Now Holland exports tulips all over the world and holds international tulip festivals. It makes you want to ask, “O Hollanders, have you ever had a Tulip Age? Have you ever written poems and songs about the tulip? Have you ever called your daughters “Tulip”? Have you ever beheaded grand viziers who cultivated tulips? Have there been times when you plundered tulip gardens, when you were afraid of cultivating tulips? Do you really know the tulip, the love of the tulip, the cry of the tulip?” It was we who did all of this: we — the gentle, noble, angry, capricious and blooded children of these lands. We loved the tulip very much, and we killed it as we killed many other things we loved. Every year in April and June, more than 1 million tourists travel to Holland’s tulip center, Kokinhof, to look at tulips. This is tulip tourism, which brings in an income of millions of dollars. Today, the tulip is the Dutch identity. I went to a place in Amsterdam where tulips are sold at auction. Flowers from all over the world flow into an area of 7,000 square meters. Separate auctions are held in tens of halls. Flowers coming from Turkey, too, are worked on and resold to Turkey at very high prices. They cultivate their flowers in greenhouses. There is incredible organization. This tiny country gets its highest revenue from agriculture. Cultivated areas constitute 26 percent of the country. But the word “tulip” in Western languages as well as the bulb itself came from Turkey. “Tulbendi Turcica” means Turkish muslin. The Dutch word “tulip” was derived from its association with the Turkish turban. We destroyed an enormous culture, and they claimed ownership of it. We talk about it as the age of enjoyment and pleasure in our history books. At a time when Holland didn’t know anything about tourism, the Ottomans used to organize tulip festivals in palace gardens, set up tables selling tulip bulbs and silk to people coming to Istanbul from all over the world. Istanbul was then the capital of the unnamed tulip festival. Now I dream of a “Tulip Renaissance” in the 21st century. We will orient tulip tourism towards Istanbul. We will give these admiring tourists books in every language explaining that the tulip is the “flower on which God reflected” according to the mystics. We will translate Nedim and other poets of this age. We will export to every place possible those beautiful tulip vases displaying the fine taste of Ottoman architecture. Then we will conclude the tulip festival with a tulip garden drawn by lasers in the sky. A symphony orchestra will play that immortal composition based on the poem by Nedim: “It’s the time of festival. Tulip gardens are cheerful because of it.” We can tell this secret again if we estimate the value of our own culture and open our hearts to the tulip once again. Though Ottoman tulips have vanished genetically, let’s create new Turkish tulips. The businessman who doesn’t know his own culture cannot win over the world and production. Cultural preferences and values are the basis of the national identity and the source of our strong and weak points in economic terms. We can create a trademark only with our culture. And to be able to make a synthesis of this, we must stop being narrow-minded.

mektup:I am an American journalist writing about tulips > and Turkey for Lexus magazine and plan on attending the Tulip > festival in Istanbul this April.

I found your fascinating > article about the tulip’s role in Turkish culture in Zaman Online > and wondered if you’d be in Istanbul during this year’s festival. > (I’m still trying to find out the exact dates.)

Türkiye’de kanaat önderi koltuklarına oturtulmuş olanlar,genellikle bir konuda eleştiride bulunacaksa muhatabını ilkokuldan dün mezun olmuş bir çocuk düzeyinde tutmayı marifet sanar.Düz mantık diye hakaret içeren eleştirisinin el altında “ben de akademik unvan var,sen de ne var?” gibi ya da “biz ezelden müslümanız sen kimsin?” diye soran tekelcilik anlayışı yatar. Sizin hiçbir yazınızı,inceleme ve kitabınızı okumamışlardır ama ahkam kesme ciddiyeti pek yüksekten bakar adama. Birincisi demediğiniz ve demeniz için ilkokul günlerine dönmeniz gereken kanaatleri söylemişsiniz gibi aktararak okuyucuyu yanıltırlar. Bu münazara kazanma tekniği içeren ilkellik maalesef derinlemesine tartışmayı engellemekte ve teorik hiçbir ürün topluma sunulamamakta. Kendinden başka kuş tanımayanlar ekibi her kavramı kendi bilgisiyle eşitlemekte. Örneğin şu Ortadoğulu olma kavramı. Ortadoğululaşmak ayrı Ortadoğu coğrafyasına ait olmak ayrı kavramlardır. Ortadoğulu kimliğin sadece Müslüman olduğu iddiası bilgisizliktir ancak,bu coğrafya üç büyük dinin doğduğu topraklardır. Müslümanlar kadar Yahudiler ve Hıristiyanlar da bu topraklarda yaşar. Nesturiler,Yezidiler, Süryaniler de bu toprakların çocuklarıdır. Kimse coğrafyasını inkar edemez. Biz Türkler üstelik 700 yıldır bu topraklardayız. Ama aynı zamanda Avrupa topraklarındayız. Fatih’den başlayarak Osmanlı hükümdarları Batı’da olmayı ve Batılı kültürden beslenmeyi önemli saydılar. (İyi ki bu kanaat önderleri onların zamanında yoktu)Aynı zamanda gidip sevgili peygamberimizin kutsal emanetlerini alıp İstanbul’a getirmekten gocunmadılar. Mustafa Kemal de bir yandan Batılı güçlerle savaşırken, onları topraklarımızdan sürerken diğer yandan da Batılı şapkayı,giyim tarzını,saati ve yazıyı hayata geçirmeyi planlıyordu. Bunların birbirinin alternatifi olmadığını bilecek kadar kompleksiz ve dinini, kültürünü ve dünyayı bilen bir liderdi. Önyargılarını dünyanın en nadide incileri sanmıyordu elbette. Müslüman bir ülke olarak Batılı kimlik peşinde olmamızın değil, Batılı kimliği de kimliğimize bitiştirmemizin gereğini M.Kemal Atatürk söyledi. Uyguladı. Batının kopyacılığını yapanlar kendi kültürünün farkında değil, Ortadoğu’yu sadece Müslüman kardeşler savunuculuğu sananlar da gariptir kültürünü incelemiş ve anlamış değil. Türk kültürü her zaman hem batılı hem doğulu değerleri bağrında barındıran bir zengin üretim merkezi olmuştur. Bunu tek boyuta indirgemek isteyenler tek ray üstünde karşılaşan iki tren gibi düşünüyorlar kimliğimizi. İlla çarpışacağız ve biri ray dışına çıkacak. Stratejik olarak Ortadoğu’nun önemini anlatmak için yıllar ve yıllardır yazan biri olarak bunu yeni keşfedenleri ilgiyle izliyorum. Türk Dışişleri’nin neden komşularını kültürel ve sosyal yapı olarak incelemediğini,anlamaya çalışmadığını çok yazdım. Bu nedenle İran’ı ve Ortadoğu’yu hep izledim. Kitaplarım,yazılarım var. Akıllı diplomasi önce kendini sonra komşularını kültürel olarak algılar ve iyi ilişkiler kurar. Biz hep çevremiz düşmanla sarılı psikolojide yaşatıldık ve yaşıyoruz. Neden? Çünkü ideolojik körlükle geçen yıllar içinde insanlar hep kendi ideolojileri dışındakilere düşman gözüyle baktılar. Onu ne okudular, ne dinlediler. Bilgisizlik ve çevreye nefret derinlemesine tartışmaların önündeki en büyük engel bu ülkede. Ortadoğulu olmayı korku gibi algılayanlar yıllarca Batılı olmayı derin bir korkuyla algılamışlardı. Bu miras şimdi kayma gösteriyor. Türkiye’nin bir hazine üstünde oturup dilenen bir ülke olduğunu binlerce kez yazdım ve söyledim. Türkiye ne kültüründen ,ne dininden, ne hatalarından utanmamalı. Ama söylenmiş şeyleri söylenmemiş gibi, yazılmış şeyleri yazılmamış gibi göstermekten utanmalı. Masa başından kalkmadan teori üretmek ve toplumu anlamak mümkün değil. Polemik üreticiliği ise bizi buralara getirdi. Kimse de bu kar helvasını şimdi beğenmiyor. Türkiye son günlerde karar verici olarak sahnede olsaydı Amerika şimdi yeni bir model üreteceğim diye yazıp çizmezdi. Çünkü Ortadoğu’ya model olacak ülke ve bunu verecek gönül Türklere ait olmalıydı. Hem Batılı ve demokratik değerlere tanış,hem Müslüman değerlere sahip Türkiye bölgede model ülke olma fırsatını kendi elinin tersiyle itmekte.Stratejik derinlik burada akıllı diplomasi gerektirirdi. Gözlerini kapatmayı değil. NEVVAL SEVİNDİ

Bugün yıkılan Saddam heykeli beni yıllar öncesinin İran’ına götürdü.Ayni manzaraları o günlerde canlı tanık olarak izledim. ben de “merg ber shah”diye bağırdım. 1979 yılında da bütün totaliter rejimlerden nefret ediyordum. her türlü baskıcı, zorba ve otoriter kafaya alerjim vardı. Yollarda binlerce araba farlarını yakmış elleri kornada caddeleri doldurmuştu. Çok abartılan Şah’ın ordusu tek kurşun atmadan teslim olmuştu halk milislerinden oluşan düzensiz eylemcilere. Hiç bir diktatörün arkasında halk yoktur. Ordu da sadece göstermeliktir. Biz artık değişen Ortadoğu’yu ve değişecek dünyayı algılamalıyız. Türkiye yönetimi her türlü özgür düşüncenin önünü açmalı ve yasal engelleri kaldırmalıdır. AB’nin yolu da fikir özgürlüğünden geçmektedir. Politik ,eski kavgalardan değil. Türkiye 21. yüzyıla girmek için bu eşiği aşmak zorunda, yoksa eşikle arası gittikçe açılacak. Yönetilen ülkeler sınıfında yer alacak, yönetenler değil.

Avrupa Birliği’ ne girmemiz Avrupalı sayılmamız için yeterli mi acaba? Ya da soruyu şöyle soralım; Avrupa Birliği’ne girmeyi neden istiyoruz? Avrupalı sayılmak için mi yoksa Avrupa’da serbest dolaşmak için mi? Yoksa Avrupalı olmak bir üstünlük madalyası mı? Türkler Osmanlı İmparatorluğu dönemi içinde Avrupalı bir imparatorluk kurdular. Avrupa’da toprakları oldu. Son ikiyüz yıldır da Avrupalı olmak için eğitimde, orduda, hukukta bir çok reform yaptılar. T.C. kuruluşu reformları radikal bir şekilde yaşam biçimine çevirdi. Elbette, kültürel ve sosyal değişimler elektrik düğmesini çevirir gibi çevirmekle oluvermezler. Doğu ve Batı arasındaki topraklarda yaşayan Türklerin kültürel , sosyal yapıları Doğulu felsefeden besleniyordu. Buna Batılı şekiller vermekle iş bitmedi. Günümüzde Doğu kültürüne baktığımız zaman burada en temel farklılığın “kadın” meselesinde olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Batı hukuk üstünlüğünü kabul ederken kadınları atlamıştı. Kadınlar kendi mücadelelerini vererek zorlu bir yol aştılar ve hukuki haklarını aldılar. Yoksa Batı’da ve Doğu’da kadına bakış arasında çok fark yoktu. Tam tersi bile söylenebilir. Batı’ da kadın bir şeytan ve cadı olarak yakıldı Ortaçağ’da. Bugün kadına yapılan zulüm, eziyet ve haksızlığın en büyük kaynağı olarak din gösteriliyor. İslamiyet en başta olmak üzere. Bence bu çok basma kalıp bir laf. Çünkü Budist Çin’ de kadınlara bakış ve yapılanlar inanılır gibi değildi. Bu gün bile Çin’ de tek çocuk yasası yüzünden aileler kız bebeklerini öldürüyorlar. Japonya Şinto dininden ve kadının toplum ve aile içindeki konumu ikincil.Afrika’ da animist ya da Hıristiyan topluluklara bakın yine kadın çok aşağılanır. Bunu anlatmakta amacım Doğu’ da kadının ezilme nedeni “din” değil, ataerkil gelenekler, yaşam tarzı ve din gibi gösterilen inanışlardır. İslamiyet’le hiç ilgisi olmayan bir çok gelenek Müslümanlık postu altına gizlenmekte. Batı bu gelenekleri kadını hukuk devletinin kanatları altına alarak kırabildi. Kadını ülkenin vatandaşı kabul ederek, ona “olumlu ayrımcılık” yapmak zorunda kaldı. Kadınlar için yeni yasalar hızla çıkarılmalı ve kadınlar “sosyal köle” olmaktan kurtarılmalıdır. Çünkü Türkiye’ nin gelişmesi ve demokratikleşmesi buna bağlı. Erkekler iktidarı kaybetmesin diye Türkiye geleceğini kaybedemez. Kadınlar örgütlenmeli ve topluma seslenmelidir. Toplumdaki varlığını ve taleplerini TBMM’ ne taşımalı. Yoksa Türkiye Avrupalı olma şansını kaybedecek. Bunu görmeyen ancak kör sayılabilir. Dünyayı izleyen herkes kadın ve erkeğin ortak bir sosyal, ekonomik yapılanma içinde ülkeyi kalkındırdığını görüyor. AB’ ne girmemiz için kadını toplumsal hayatın içinde görmek gerekiyor. Kadınlar kendi hayatları hakkında karar verebilmeliler. Okumak, eş şeçmek, istediği yerde yaşamak, çalışmak, kendi iradesi ile giyinmek, karar vermek ve politik özgür kararını vermek ve de karar merkezlerinde bulunmak onun hakkıdır. Bu hakkın hediye edilmesini beklemeyin. Siz de katkıda bulunun. Daha güçlü bir Türkiye için birlikte hayatı kurmalıyız. NEVVAL SEVİNDİ

Ahlak sadece cinsel alanı ilgilendiren bir kavram değildir. Ahlaksız dediğimizde sadece bir insanın fiziksel ve şehvet boyutundaki durumundan söz etmiş olmayız. Malını fahiş satan esnaf, çalışanının hakkını yiyen kurum ya da elindeki gücü kötüye kullanan şişkin bir ego sahibi müdür de ahlaksız nitelemesine hak kazanır. Ahlak en eski felsefi konulardan biridir. “Bir ahlak ölçütünün düşünceye dayanan uygulaması “ile ” bir sevgi ve davranış alışkanlığı” olarak iki ahlak türünden söz eder yazar Oakeshott.*
Birincisi, yani bir ahlak ölçütünün üzerinde düşünülerek uygulanması, ahlak kurallarına düşünülerek uyulması biçiminde ortaya çıkabilir. İster bireysel,ister toplumsal olsun , kendini bilmeye değer yükleyen bir ahlak yaşamını temsilden söz ediyoruz.

Burada bir kural veya ülkünün birey düzeyinde düşünülmüş olması önemli. Ahlak ülkülerinin değerlendirilmesi bir eğitim gerektirir.Bu özel bir eğitim . Oakeshott, bu ahlak biçiminin karşısına “bir sevgi ve davranış alışkanlığı” dediği ahlaki yaşam biçimini koyar.Günlük yaşamda yapılması gereken ahlak ülküsünün ifade edilmesi için öğretilmiş davranış kalıbıyla davranmak değil, bir davranış kuralını kendimize bilinçli olarak uygulamak da değil sadece, belirli davranışları alışkanlık edinmiş insnlarla birlikte yaşayarak öğrenmeyi savunur. Tıpkı anadilimizi öğrenir gibi bu ahlakı öğrenmek olmalıdır amaç. Başkaları görsün ve aferin desin diye değil,öyle yapmaktan başka elimizden gelmediği için ahlaklı davranmaktır esas olan. Burada anlamlı bir eylemle davranış kuralı kavramı içiçedir. Onlar sadece fizyolojik ve beden hareketleri değildir. Eylem olarak anlamlıdır. Hesapsız kitapsız göç olgusunun ağır faturasını toplum ödemeye başlamakta. yıllardır başıboş bırakılmış insan denen varlığın manevi dünyası boşaldığı için vahşi içgüdüleri Batılı benzerleri gibi dışa vurmakta.
Gazetede 12 yaşında yoksul kıza tecavüz eden onlarca “ahlak taslayan” pozisyonda kocaman adamları okuyunca hayatımızın bir anafora kapıldığını düşündüm. Herkes bu anaforda kaybolup gidiyor. Biz de seyirci koltuğumuzdan kıpırdamıyoruz. Sonra diğer haber tüylerimi diken diken ediyor: “Manevi Evlat projesinin öncü isimlerinden 86 yaşında kadına tecavüz edildi ,işkenceye uğradı”. Biz nasıl bir kültür üretmeye başladık ki bunlar normalleşiyor. Küçücük kızların nasıl fuhuş batağına düştüğü araştırıldı ve önce ailelerin parçalandığı sonra ufacık hediyelerle onları kandıran vicdanı parçalanmış erkeklerin olduğu gerçeğine çarpıyorsunuz. Parçalanmış aile ve cinsel istismar ilk iki sırada. Bunların yüzdesi 48!
Türkiye’de aile ile ilgili çok az çalışma yapılmakta. Tarihi,sosyal,kültürel ve saha çalışmaları olarak çok acil aile araştırmalarına ihtiyacımız var. Koruma ve önleme tedbirleri almak gerekiyor. Toplumumuz genç bir nüfus barındırıyor diye övünmeyelim,çünkü onlara hiç bir şey sağlamıyoruz. Onlar boş birer küfe gibi kömürlüklerin önünde duruyor. Sonrası malum! SosyalHizmetlerve Çocuk Esirgeme Kurumu’na bağlı çocuk evinde son bir buçuk yılda 13-17 yaş arası 109 kız çocuğu korumaya alınmış. Sokakta yaşayan bu kız çocuklarına sadece devletin sahip çıkması yetmez. Ahlak bizim özel evimizin duvarları arasında olması gereken bir süs değil. Toplumumuzun ihtiyacı olan bir kavram. Bunu kavramadan para zenginlik getirmeyecek bilesiniz. NEVVAL SEVİNDİ *Bu yazı için Toplumlar Nasıl Anımsar?kitabından yararlanıldı.

Hep kendi yazdığımız senaryoda oynamak isteriz. Ya da oynadığımıza inanırız.Ama başkalarının mutlaka senaryomuzda figüran olduğuna kanaatımız tamdır. Başkalarını kendinden aşağıda değerlendirme, aptal yerine koyma ülkemizde çok yaygın bir sendrom. Bunun nedeni belki de satranç oynamak yerine güreş tutmayı sevmemiz. Kimin gücü kime yeterse. Yaşam zaman zaman taşlarımızı karıştıran, sağa sola savuran bir küstah oysa. Biz o zaman acı çekeriz, ağlarız çünkü senaryomuz bozulur.Sevgimize nasıl davranması gerektiğini titizlikle anlattığımız başrol oyuncusundan hiç beklemediğimiz davranışlar boğazımıza tıkanır kalır.Kendi kurallarımızı karşımızdakine benimsetememişizdir. Bunu iyilikle, çiçeklerle, öpücüklerle yapmayı başaramayınca zorbalıkla , şiddetle uygulamaya kalkarız.

Ama en ürkek , pasif sandığımız insan bile susarak, sırtını dönerek bir şekilde kişiliğini ifade ederek insanın sinirini bozar. İlla kendi olmak ister. Aşkın gözyaşlarında en çok ifadesini bulan “kendin olamamak” tır. Aslında ağladığımız yaşayamadıklarımız, söyleyemediklerimiz ve kaçamadığımız yerdir.
Büyük dünyalar kurup, büyük riskler ve heyecanlar yaratmaktansa kendi kurallarımızla bezeli güvenli dünyayı isteriz.Hatta dayatırız.
Politikada önümüzde duran duvarın adı da “küçük dünyalar” , kendi kurallarını dayatma oyunu. Kimse bu senaryoyu oynamak istemiyor ama iktidar dayatıyor. Bir süre sonra iktidar eriyip gidiyor. Ahmet Muhip Dranas gibi şairler “büyük dünya”ların kurucularıdır ve onlar ister ancak aşkı kuralsızca. “Ben büyük şarkıları severim;büyük olsun, Deniz gibi, gökyüzü gibi her şey ve mahzun. Seviyorsam seni aşk ölümsüzdür gönlümce, Aşıksam kadınım değil tanrıçasın,ece. Denizler yolculuğa çağırır durur da beni Gitmem düşünerek geri döneceğim günü. Ben büyük rüzğarları severim;büyük olsun Aşkım da,özlemim de hepsi, her şey ve mahzun.”* Oysa küçük oyunların ve dünyaların elinde dönen güncel yaşamımız büyük dünyalar kurmaya engel. Kendi isteklerini ve kurallarını dayatanların kavgası bir partinin başkanlık seçimini dağıttı, bu dayatma bir başka partiyi tümden dağıtıyor, iki kişilik bir parti aynı dayatma oyunu yüzünden solla bütünleşemiyor, bu dayatma nedeniyle seçim yasası yenilenemiyor.Politik olarak sıkıştığımız köşe kişisel sıkışmışlıklarımıza çok benzemiyor mu? Bir düşünün. Evde, aşkta, üniversitede, kürsüde, yolda, okulda, meslekte, dernekte sürekli kendi kurallarmızı daytıyoruz. Biz herkesten iyi olabiliriz ama herkes bizimle aynı olmak zorunda değil. Hepimiz birbirimizin farklılığını kabul etsek , belki farklılıklar yaşamımıza bir renk,heyecan katacak.Biz buna asla izin vermiyoruz. Bizim gibi düşünen, bizim emrimizde robotlarla yaşam dayatmamız küçülen, büzüşen bir dünyanın boğucu havasını üstümüze boşaltıyor. Hala eski gelenekte olduğu gibi kundaklamaya çalışıyorlar bizi. Elimizi kolumuzu sallamamıza izin yok. Kendi uslüplarıyla insanları kabul etmek bize zor geliyor. İncitmekten, hırpalamaktan zevk alıyoruz. Güç isteği zevk halini alınca toplumsal ve cinsel alanın ortak noktası güç oluyor. Başkalarının yaşamı, aklı ve davranışı üstünde güç kurma merakı hayatımızı kilitledi artık. Son hesaplaşmada güç kurma isteği ve kendi kurallarını dayatma saplantısı her şeyin üstünde bir sapkınlık olarak sırıtmakta. Bu benim kaderim olamaz. Toplumun kaderi de olamaz. Büyük düşleri olan geniş yürekli aşklardır, büyük rüzgarlara nefesi yeten. O zaman açılacaktır kanatlarımız bir uçtan bir uca. NEVVAL SEVİNDİ *A.Muhip Dranas Şiirler Adam y.

Pembe yanaklı şafakla birlikte yataktan kalktığım o yaz günleri , İzmir’in sayfiyesi Urla’da bağ içindeki ahşap evden denize bakar ve içimdeki enerjiyi dizginlemek için kendimi zor tutardım. Kara dut ağacında kurulu salıncakta sabahın serin ellerini tenimde duyarak gökyüzüne paralel uçardım.Bağdan kopardığım üzümü yerken biyolog olmak için incelemem gereken kelebekleri gözüme kestirirdim.Onları yakalayınca iğneyle kartona yapıştırmaya kıyamaz bir kutuya hapsederdim. Kutuyu açınca ise o pırıl pırıl renklerle kutuya koyduğum kelebeklerin renksiz ve düşük kanatlarına alık alık bakakalırdım.Kutuya bir renk çümbüşü içinde hapsettiğim kelebeklerin neden boz,düz kanatlara dönüştüğünü düşünürdüm.Özgürlüğü elinden alınan her canlı rengini yitirip ölüyordu. Hüzünden bir kuş gibi ya da bir kelebek gibi. Yaşam kelebek kanadı gibi ince ve alıngan.Onun renkleriyle zenginleşmek yerine illa onu renklerinden edip tek tip bir kapalı kutu yapmaya çalışıyoruz.Buraya hapsedilen ruh ve kimlik hastalıklı duygu bombası oluyor.Pembe bir şafakla aramıza giren dağlar gibi mutsuzluk yaşamla aramıza giriveriyor. İster erkek ister kadın olsun birbirimizin kanatlarına da hiç sevgimiz saygımız yok.Onları koparmak için yapılan kıyasıya mücadele bir kişilik çatışması olarak günlük yaşamımızı zehir etmekte. Kaybolan kanatların yerine önerilen evler,arabalar ve başarılar ise mutsuzluğumuza,sevgisizliğimize melhem olsun istiyoruz. Kadın erkek ilişkisi duygular ve davranışlar kompozisyonudur.Bu sesi oktavlı ilişki bir aryalar bütünüdür.Büyük bir uyumun ve ahengin ritmini anlamamış insanların işi değildir. Tasavvuf der ki; küçük evrende büyük evrendir insan.Bu büyük evreni kutuya kapamak onu yaşamaktan alıkoymaktır. Yaşamayan bir kadının ne zenginliği olabilir ki? Kanatları olmayan bir kadın erkeğine nasıl aşk ve sevgi taşıyabilir ki? Bir kadının revnaklanmasını sağlaması gereken erkektir doğu felsefesinde.Ona ne kadar verirsen çok fazlasını geri alırsın felsefesidir bu. Günlük nevrotik dünyamızda bunlar asılsız düşler gibi görünmekte. Bir çok kadının kendisine “kelebek gülüşlü” olduğunu söyleyecek erkeği özlemesine karşın altın bileziğe razı olması içimizdeki derin yaraya göz yumulmasıdır.Sözcükler yenmez ve içilmez olduğu için küçümsenirken değerli olması gereken yaşamımız sözsüz kalmakta. Bu nedenle ilişkilerimiz hakkında karar vermeden yuvarlanıp gitmeyi ve konuşmadan televizyon karşısında oturmayı marifet olarak görmekteyiz.İyi oyuncuların içlerindeki gözyaşlarıyla ellerimizi yıkamaktayız.Otuz yaşlarında iyi eğitimli ve meslek sahibi bir arkadaşım erkeklerle ilişkiden çok ürktüğünü söyledi. Başkalarının mutsuzluklarına o kadar ortak oldum ki onlar gibi olmaktan korkuyorum dedi.Yaşamın kıyısında kalarak yaşamı gözetlemek daha risksiz elbette.Ama bedeli yaşamamak.Yaşamı idare edemeyiz. Edersek bir gün nedenini kendimize sorarız.Verecek bir yanıtımız olması gerekir.Yoksa pişmanlıktan kocaman bir denizde boğulurken yanımıza birilerini de çekmeyi ihmal etmeyeceğizdir. Yaşamı ve ilişkimizi zenginleştirmek kanatlarımızın renginde kotarılan bir dengeler senfonisi,bir muhabbet.